Nowoczesność a współczesność. Muzeum w Gliwicach zaprasza na filozoficzny wykład

Spotkanie w Willi Caro

We wtorek, 9 września, o godzinie 17:00 w Willi Caro przy ul. Dolnych Wałów 8a odbędzie się kolejny, zaległy wykład z cyklu „O znaczeniu pojęć. Ontologiczne przyczyny - kulturowe konsekwencje”. Tym razem tematem spotkania będzie różnica między pojęciami „nowoczesność” i „współczesność”. Wykład poprowadzi dr Ewa Chudyba, filozofka i kulturoznawczyni. Wstęp jest wolny, choć organizatorzy przypominają, że liczba miejsc jest ograniczona.

Nowoczesność - obietnica, która szybko się starzeje

Dyskusje nad pojęciem nowoczesności od lat budzą emocje. Bogdan Baran podkreślał, że bycie współczesnym nie oznacza automatycznie bycia nowoczesnym. Z kolei Bogumiła Truchlińska zwracała uwagę, że nowoczesność ma charakter nie tylko opisowy, ale i aksjologiczny - wybór za lub przeciw nowoczesności oznaczał często opowiedzenie się po jednej ze stron sporu: zwolenników postępu bądź konserwatystów.

W odróżnieniu od neutralnej współczesności, nowoczesność definiuje się przez odcięcie od przeszłości i teraźniejszości. Jak zauważył Herbert Schnädelbach, „być nowoczesnym to także chcieć przestarzałości, aby wciąż siebie przekraczać”. Nic więc dziwnego, że to, co „nowe”, bardzo szybko się dezaktualizuje. Symboliczny jest tu niemiecki termin „modern”, który oznacza zarówno „nowoczesny”, jak i… „gnić” czy „butwieć”.

Współczesność - doświadczenie wspólnego bycia

Zupełnie inaczej wygląda perspektywa współczesności. To pojęcie nie tyle abstrakcyjne, co egzystencjalne, związane z doświadczeniem wspólnego bycia „tu i teraz”. Współczesność wyraża więc więź, inkluzywność i poczucie uczestnictwa w czasie danym wszystkim, a nie jedynie dążenie do nieustannego przekraczania granic tego, co minione.

Jak wskazuje dr Ewa Chudyba, ta różnica w rozumieniu obu terminów mocno odbija się także w polskiej kulturze, w której - inaczej niż w wielu krajach Zachodu - nowoczesność nie wyparła jeszcze całkowicie współczesności.

Filozoficzna podróż w głąb pojęć

Wrześniowy wykład w Willi Caro będzie okazją, by przyjrzeć się bliżej temu, jak filozofia i kultura definiują relację między nowoczesnością a współczesnością. To propozycja dla wszystkich, którzy chcą spojrzeć na znane pojęcia z innej, głębszej perspektywy i lepiej zrozumieć, jak wpływają one na nasze myślenie o świecie.