Wydarzenia
Gliwice i zagadka ich wieku: czy dokument z 1276 roku zmienia historię miasta?
Czy Gliwice obchodzą jubileusz we właściwym czasie? Choć przez dekady świętowano rocznice oparte na datach ustalonych w czasach PRL, historycy wskazują, że kluczowe dla miasta jest zupełnie inne wydarzenie. Brakuje aktu lokacyjnego, co sprawia, że dokładna data powstania Gliwic pozostaje nieznana.
- Brak zachowanego aktu lokacyjnego uniemożliwia wskazanie dokładnej daty założenia Gliwic.
- Historycy szacują, że lokacja mogła nastąpić między 1260 a 1276 rokiem.
- Najstarszy dokument potwierdzający status miasta pochodzi z 15 czerwca 1276 roku.
- Obchody 700-lecia w 1950 roku zostały uznane przez dyrektora Muzeum w Gliwicach za niezgodne z faktami.
1276 rok pierwszej pewnej pisemnej wzmianki o Gliwicach jako mieście | 1254 rok nadania praw miejskich Bytomiowi | 1950 rok, w którym władze PRL zorganizowały obchody 700-lecia Gliwic |
Eksperci przyjmują, że lokacja miasta mogła mieć miejsce między 1260 a 1276 rokiem. Istnieją hipotezy wiążące ten proces z rokiem 1254, kiedy prawa miejskie uzyskał Bytom, lub z rokiem 1260, gdy książę Władysław cofnął prawa miejskie Sławięcicom. Żadna z tych dat nie jest jednak w pełni potwierdzona.
Najpewniejszym źródłem pozostaje dokument z 15 czerwca 1276 roku. Piotr ze Sławikowa sprzedał w nim rycerzowi wieś Sobiszowice, określając ją jako miejscowość położoną w pobliżu miasta Gliwice (łac. quae iacet circa civitatem Glivicensis). Jak podkreśla dyrektor Muzeum w Gliwicach, Leszek Jodliński, to właśnie rok 1276 jest najbezpieczniejszym punktem odniesienia, potwierdzającym miejski status Gliwic. Oznacza to, że 750-lecie pierwszej pisemnej wzmianki o mieście przypada na 2026 rok.
Skąd wzięły się wcześniejsze daty? W 1950 roku ówczesne władze zorganizowały obchody 700-lecia miasta, co według Leszka Jodlińskiego nie miało oparcia w faktach historycznych. Ta błędna data wpłynęła na późniejsze wyliczenia, w tym na obchody w 2000 roku. Warto pamiętać, że życie w dawnych Gliwicach toczyło się wokół Rynku i szlaków handlowych, a mieszkańcy zajmowali się m.in. szewstwem, kowalstwem czy piwowarstwem. Istnienie parafii przy dzisiejszym kościele Wszystkich Świętych potwierdza natomiast dokument z 11 listopada 1279 roku.
